دانشگاه هنر اصفهان
معاونت پژوهشی و فناوری؛
حمایت بنیاد ملی علم ایران از پژوهش دکتری دانشگاه هنر اصفهان در زمینه حفاظت لرزه‌ای طاق‌های خشتی
حمایت بنیاد ملی علم ایران از پژوهش دکتری دانشگاه هنر اصفهان در زمینه حفاظت لرزه‌ای طاق‌های خشتی
پژوهش دکتری آقای داوود امامی میبدی، دانشجوی رشته مرمت بناها و بافتهای تاریخی دانشگاه هنر اصفهان، با عنوان «حفاظت لرزه‌ای طاق آهنگ خشتی در خانه‌های دشت یزد - اردکان با رویکرد کاربرد دانش بومی» مورد حمایت مادی و معنوی بنیاد ملی علم ایران (INSF) قرار گرفت و در حال اجرا است. این پژوهش میان‌دانشی با راهنمایی و مدیریت دکتر عیسی اسفنجاری کناری عضو هیات علمی دانشکده مرمت دانشگاه هنر اصفهان بعنوان استاد راهنمای اول و دکتر حامد عزیزی بندرآبادی عضو هیات علمی و رییس دانشکده مهندس عمران دانشگاه یزد بعنوان استاد راهنمای دوم و آقای دکتر محمد متولی امامی استادیار مهندسی زلزله در آزمایشگاه زلزله دانشگاه آزاد نجف‌آباد بعنوان مشاور و با همکاری اساتید داور از دانشگاه صنعتی اصفهان و دانشگاه علم و صنعت ایران در حال اجراست. همچنین بخش مطالعات عددی و محاسبات این پژوهش در قالب فرصت مطالعاتی با دانشگاه های گرونوبل فرانسه (Grenoble) زیر نظر استاد Philippe Garnier و دانشگاه مینهو پرتغال (Minho) زیر نظر استاد Daniel Oliveira برای ترم آینده برنامه‌ریزی شده است.
حمایت بنیاد ملی علم ایران از این پژوهش، نشان‌دهنده اهمیت علمی و میان‌دانشی (Interdisciplinary) موضوع در مقیاس ملی و نقش آن در توسعه دانش مهندسی سازه، حفاظت از میراث فرهنگی و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین برای صیانت از معماری تاریخی کشور است.
یکی از معضلات بافت‌های تاریخی ایران بویژه بعد از زلزله فاجعه‌بار بم، عدم اطمینان مردم در خصوص میزان استحکام و پایداری خانه‌های خشتی-گلی و حفظ جان و مالشان در برابر زلزله است. فقدان روش‌های ویژه بهسازی لرزه‌ای برای خانه های خشتی – گلی که مبتنی بر دانش بومی و فنون سنتی که به روش علمی صحت سنجی شده باشد، بر وخامت موضوع افزوده است. این الزام با توجه به ثبت جهانی هفتصد هکتاری بافت تاریخی یزد، و گستردگی بافت تاریخی اصفهان، کوهپایه، نایین، میبد، اردکان و شهر های کویری دیگر و جمعیت زیادی که هنوز داخل این خانه‌های خشتی زندگی می‌کنند، تشدید می‌شود. پوشش اکثر فضاهای این خانه‌ها طاق آهنگ (طاق ضربی) خشتی بوده که موضوع این پژوهش است. در این پژوهش سعی می‌شود با آزمایش طاق آهنگ خشتی در مقیاس واقعی که ابعاد آن برآمده از تحقیق میدانی است، مورد تست لرزه قرار گیرد. مشخص نمودن سطوح عملکردی طاق آهنگ خشتی و رفتار لرزه‌ای این پوشش‌ها با در نظرگیری فنون سنتی، از اهداف این تحقیق است.

از ویژگی‌های برجسته این طرح، اجرای آزمایش‌های گسترده بر روی مصالح و اجزای سازه‌ای خشتی، شامل آزمون‌های مقاومت فشاری، کششی، خمشی و برشی، طراحی و ساخت تجهیزات اختصاصی آزمایشگاهی و در نهایت اجرای آزمایش لرزه‌ای روی یک طاق خشتی با ابعاد واقعی است. نتایج این مطالعات، مبنایی علمی برای ارزیابی عملکرد روش‌های سنتی حفاظت لرزه‌ای فراهم کرده و امکان مقایسه آن‌ها با روش‌های نوین بهسازی را نیز فراهم می‌سازد.
لازم به ذکر است فنون سنتی اجرایی برآمده از بخش مطالعات میدانی رساله دکتری است که در قالب مصاحبه با معمارهای سنتی شهر یزد به‌دست‌آمده است. انجام این تحقیق همسو با اولویت‌های اصلی بنیاد علم و در راستای حفظ امنیت جانی ساکنین شهر میراث جهانی یزد در هنگام زلزله است. این تحقیق باعث راستی آزمایی علمی بخشی از فرهنگ سازه‌ای سرزمین ایران بر پایه استانداردهای بین‌المللی می‌گردد. در این پژوهش پس از مصاحبه‌های میدانی، مبادرت به ساخت یک نمونه شاهد و دو نمونه بهسازی شده طاق خشتی با فنون سنتی در مقیاس واقعی یک اتاق می‌شود و تحت پروتکل بارگذاری قرار می‌گیرد و نتایج بارگذاری سایکلیک (Cyclic) و منحنی‌های هیسترزیس (Hysteresis) مورد تحلیل قرار می‌گیرد. می‌توان انتظار داشت که فنون برگرفته‌شده از فرهنگ سازه‌ای محلی، تأثیر به سزایی در افزایش سختی و شکل‌پذیری نمونه‌ها داشته باشد و بتوان بر اساس انوع جزییات اجرایی، سطوح لرزه‌ای مختلفی را برای طاق خشتی تعریف نمود. بروندادهای مورد انتظار شامل تولید دانش علمی قابل انتشار، ارائه پروتکل‌های ارزیابی عملکرد سازه، و تدوین توصیه‌های اجرایی برای حفاظت و پایدارسازی خانه‌های تاریخی خشتی برای شهر میراث جهانی یزد است. این پژوهش برای اولین بار در ایران و بر روی اولین شهر میراث جهانی ایران انجام می شود و الگویی پیشرو، موثر و الهام بخش برای سایر شهر های تاریخی ایران محسوب می شود. نتایج ملموس این پژوهش به حفظ میراث ارزشمند سرزمین در کنار حفظ جان و مال مردم کمک خواهد نمود.
انتظار می‌رود دستاوردهای این پژوهش در حفاظت از معماری خشتی ایران، ارتقای ایمنی سازه‌های تاریخی، انتقال دانش بومی به نسل‌های آینده و توسعه روش‌های پایدار ساختمان‌سازی جدید با‌ خشت نقش مؤثری ایفا کند. این طرح همچنین نمونه‌ای موفق از همکاری بین‌رشته‌ایی میان دانشگاه‌های ایران و جهان و بهره‌گیری هم‌زمان از تمام ظرفیت‌های علمی، تجربی و دانش سنتی و نوین حفاظت از میراث بشری به شمار می‌رود .


تاریخ:
1405/04/23
تعداد بازدید:
81
منبع:
كليه حقوق مادي و معنوي اين سايت متعلق به دانشگاه هنر اصفهان مي باشد.
Powered by DorsaPortal